Alles naar de browser en gratis?

Wat is dat toch met internet? Ergens onderweg is het fout gegaan met onze perceptie van “waarde”, want we hebben het idee dat alles op internet gratis moet zijn. Email: gratis, nieuwsvoorziening: gratis, online video: gratis, weblog software: gratis. Zo kun je nog wel even doorgaan. Er is niks mis met gratis (voor de consument) zolang er maar een goed businessmodel voor het bedrijf achter zit. Lange tijd hebben we gedacht dat dat online advertising zou zijn, maar de in zwaar weer verkerende nieuwsindustrie is er wel achter dat die inkomsten bij lange na niet toerreikend zijn. Het businessmodel van gratis online diensten is dus nog erg onduidelijk.
Toch is het opvallend dat de verschuiving naar gratis/online nog steeds even hard doorschuift. Bedrijven hebben het idee dat ze wel mee moeten bewegen omdat ze anders uitsterven.
Zelfs Microsoft Office gaat online en wordt gratis
Het meest opvallende nieuws in deze categorie vond ik het bericht dat Microsoft zijn nieuwe versie van Office online beschikbaar gaat stellen. Holy hell: een product dat een stabiele inkomstenstroom van enkele miljarden heeft gratis ter beschikking stellen, dat is nogal wat. Tuurlijk is de online versie iets minder uitgebreid dan het betaalde softwarepakket, maar het gros van de gebruikers doet met Word & Excel toch alleen de basale dingen. Het is dus nogal een gok die Microsoft neemt…
De hete adem van Google Docs
Microsoft gaat zijn cashcow natuurlijk niet voor niks ineens gratis aanbieden. Ze zien de concurrentie van onder andere Google Docs opkomen (hoewel deze dienst nu pas 15 miljoen gebruikers heeft (tegenover een half miljard Office gebruikers)). Naar mate er meer spelers komen die online Office-achtige producten aanbieden groeit het consumentenvertrouwen in dit soort online diensten, en neemt de betalingsbereidheid ervoor af. Een ontwikkeling die moeilijk is tegen te houden, waardoor Microsoft besloten zal hebben om dan maar mee te bewegen met de verschuiving naar gratis.
Maar hoe ziet de toekomst eruit?
Ik ben eigenlijk vooral benieuwd naar de toekomst. De zakken van bedrijven als Google & Microsoft zijn diep genoeg om gedurende lange tijd diensten te kunnen aanbieden zonder dat er inkomsten tegenover staan. Maar uiteindelijk zal er toch een fatsoenlijk businessmodel moeten liggen onder al die gratis diensten. Hoe dat businessmodel eruit gaat zien is nog erg onduidelijk. De strijd om marktaandeel zonder dat de (toekomstige) inkomsten precies duidelijk is toch een beetje gek. Dan ben je dadelijk (na veel investeringen) de grootste in bepaald segment met je gratis dienst, maar dan? Opgeven is geen optie (teveel geinvesteerd), maar doorgaan eigenlijk ook niet (wel kosten, maar geen inkomsten).
Dat er partijen zijn die de gok van gratis aanbieden nemen begrijp ik wel. Als je een bepaalde verzadigde/stabiele markt wil veroveren moet je iets radicaal anders doen (zoals bijvoorbeeld je product gratis maken). Maar alle partijen die nu een dienst of product hebben waar de consument gewoon voor betaalt moeten niet te snel zenuwachtig van deze concurrentie worden en eerst maar eens rustig afkijken hoe die concurrentie hun geld gaat verdienen met ‘gratis’.

De tegenbeweging: van online naar offline

De gangbare tendens lijkt te zijn dat alles wat offline gebeurt zich naar online verplaatst. Van het verkopen van producten tot nieuwsvoorziening, het lijkt allemaal te verschuiven naar online. Aangekomen in online-land blijkt het voor veel partijen behoorlijk moeilijk om het hoofd boven water te houden omdat de consument online een stuk kritischer is en bovendien minder bereid om de portemonnee te trekken dan offline. Daarom is het ook interessant om te zien dat er ook ontwikkelingen precies de andere kant op gaan: van online naar offline.
Voorbeelden
En die beweging van online naar offline heeft meer voorbeelden dan je misschien in eerste instantie zou denken. Hyves Showcases bijvoorbeeld: sinds enige tijd geeft Hyves bands de mogelijkheid zich te promoten via de website. Daaruit voortgevloeid organiseert Hyves nu ook ‘showcases’ (lees: concerten) exclusief voor Hyves-leden. In plaats van een kaartje sta je dan in de rij met een print van je Hyves-profiel. Of wat te denken van Geenstijl, van shocklog of hoe je het ook wil noemen naar publieke omroep.
Nog een opvallende: online encyclopedie Wikepedia wordt door uitgever Bertelsmann uitgebracht in boekvorm. Niks ebook of kindle, gewoon een papieren boek van ongeveer € 20,-. En ook Dell, toch het schoolvoorbeeld van online bestelprocessen is overstag gegaan. Van pure onlineplayer zijn er ook Dell winkels verschenen. Eerst een voorzichtig experiment met 2 winkels, maar nu liggen er zelfs al Dell’s bij de Wallmart.
Echte integratie: Kieskeurig & IT’s
Bovenstaande voorbeelden betreffen vooral uitbereidingen qua distributie: door (ook) offline te gaan wordt een grotere markt aangeboord. Nog interessanter wordt het wanneer er sprake is van echte integratie van de online toegevoegde waarde naar de offline wereld. Een goed voorbeeld daarvan is de samenwerking tussen electronicaketen IT’s en vergelijkingssite Kieskeurig. De samenwerking houdt in dat op de prijskaartjes van IT’s de cijfers van online reviews Kieskeurig.nl komen te staan. Op het prijskaartje staan naast product- en prijsspecificaties ook een onafhankelijke beoordeling van andere consumenten in cijfers. Er wordt een totaalbeoordeling gegeven (in een cijfer) maar ook voor sub-onderdelen als gebruiksgemak, vormgeving, mogelijkheden en duurzaamheid worden de cijfers van Kieskeurig vermeld. Het idee voor de samenwerking tussen IT’s en Kieskeurig kwam voort uit het feit dat IT’s haar klanten graag zo volledig mogelijk wil informeren. Molblog schrijft hierover verder:

Interessant is dat “zo volledig mogelijk” betekent dat negatieve reviews (lage rapportcijfers) ook vermeld worden en dat er pas bij minstens vier reviews een vermelding komt. Omdat het aantal reviews op Kieskeurig.nl elke dag toeneemt zijn de cijfers, net als de prijzen bij It’s, aan verandering onderhevig. De prijskaartjes worden dan ook elke twee weken vernieuwd.

 Volgens mij is dit een hele slimme samenwerking! IT’s heeft op tijd ingezien dat ze mee moeten bewegen met het veranderende consumentengedrag  (eerst online oriënteren voordat je de winkel in stapt). Ze maken het de consument nu extra gemakkelijk, ook al heb je je niet online georienteerd, dan nog weet je dat je bij IT’s een onafhankelijk oordeel krijgt.