Paradox of choice: het negatieve effect van teveel keuze

Oorspronkelijk is het idee dat meer keus leidt tot meer vrijheid, en meer vrijheid tot meer welvaart. Door de explosie aan keuzemogelijkheden is er echter iets raars gebeurd: meer keuzes maken ons niet gelukkiger, maar juist ongelukkiger. Dat komt door twee negatieve gevolgen die zijn ontstaan door de overdaad aan keuzes:
1). teveel keuze verlamt ons;
2). teveel keuze maakt ons ontevreden;
Zo onstaat er een “paradox of choice”, beschreven in boek van professor Barry Schwartz.

Ik heb afgelopen weekend een interessant betoog gekeken van professor Barry Schwartz. Schwartz is auteur van een aantal boeken over consumentengedrag  en  één van zijn meest interessante boeken is de “the paradox of choice“. In dit boek betoogt hij dat meer keuze niet gelukkiger maakt, maar uit eindelijk juist ongelukkiger:

We assume that more choice means better options and greater satisfaction. But beware of excessive choice: choice overload can make you question the decisions you make before you even make them, it can set you up for unrealistically high expectations, and it can make you blame yourself for any and all failures. In the long run, this can lead to decision-making paralysis. And in a culture that tells us that there is no excuse for falling short of perfection when your options are limitless, too much choice can lead to clinical depression.

Meer keuze, meer vrijheid, meer welvaart?
Oorspronkelijk is het idee dus dat meer keus leidt tot meer vrijheid, en meer vrijheid tot meer welvaart. Door de explosie aan keuzemogelijkheden is er echter iets raars gebeurd: meer keuzes maken ons niet gelukkiger, maar juist ongelukkiger. Dat komt volgens Schwartz door deze twee negatieve gevolgen die zijn ontstaan door de overdaad aan keuzes:

  • Teveel keuze verlamt ons: meer keuze maakt het niet makkelijk om de juiste optie te kiezen, maar juist moeilijker. Hoe meer keus er is, hoe groter de kans dat we niet kiezen. Een bekend experiment in dit verband is het aantal soorten jam in de supermarkt. Klanten kregen eerst 3 soorten jam gepresenteerd om uit te kiezen en later 20 verschillende soorten jam. De groep die slechts drie soorten gepresenteerd kreeg ging vaker tot een aankoop over dan de groep die 20 soorten te zien kreeg. De enorme hoeveelheid keuzemogelijkheden zorgen dus voor een bepaalde psychologische druk.
  • Teveel keuze maakt ons ontevreden: ook al zijn we in staat om de drempel over te gaan en wél een keuze te maken, dan nog zorgt de overdaad aan keus ervoor dat we minder tevreden zijn dan in een situatie met minder keus. Door alle keuzemogelijken wordt het gemakkelijker om je voor te stellen dat een andere keuze gemaakt had kunnen hebben die misschien beter was geweest. We blijven ons dus afvragen of we wel het juiste hebben gekozen, en dat… maakt ons ongelukkig.

Het Amazon effect
Ik vond het verhaal erg herkenbaar. Het sterkst ervaar ik de “choice paralysis” wanneer ik ga shoppen bij Amazon. Hoewel Amazon zo’n beetje hét voorbeeld is voor alle e-commerce bedrijven in de wereld zorgt de het aantal boeken waaruit ik kan kiezen er vaak voor dat ik uiteindelijk helemaal niks bestel. Je wil namelijk altijd de beste keuze maken, en alle suggesties die Amazon doet begin ik vaak steeds meer te twijfelen of het boek wat ik oorspronkelijk wilde kopen wel de beste keuze is. De stelling “teveel keuze verlamt ons” van Schwartz wordt bij mij dus in de praktijk bevestigd…
Kijken!
Schwartz is een goed verteller. Met goed gekozen praktijkvoorbeelden weet hij zijn verhaal op een leuke manier te onderbouwen.

Keuzes, keuzes…. Succes ermee!

3 thoughts on “Paradox of choice: het negatieve effect van teveel keuze”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *